Jak zacząć

Założyłeś(aś) konto, zgłosiłeś się do świata odkrywców, zostałeś przydzielony do księstwa, hurra - siedzisz na tronie.

Co dalej?

Wstęp
1. Patrzysz na mapę i co my tu mamy (rys. 1):

Prawdopodobnie jest nieźle - dlaczego:

1) księstwo jest malutkie, ale  możliwe, że świat jest młody, czyli: księstwo nie odstało w rozwoju od innych, nie miało jeszcze właściciela, który zdążył coś nakiepścić. Na wszelki wypadek warto to sprawdzić.

Jeśli jednak odziedziczyłeś jakąś ruinę po poprzedniku, nie przejmuj się tym zbytnio. Po pierwsze, jesteś w odkrywcach, żeby się czegoś nauczyć. Po drugie, światy odkrywców są darmowe więc panuje tam duża rotacja i większość księstw jest w podobnym stanie co Twoje, tutaj wygrywa się wytrwałością.

Jeśli zaczynasz grę w świecie rycerzy i nie kupiłeś księstwa na aukcji --> świat dopiero startuje, jesteś pierwszym właścicielem, również będą dwie osady startowe niezależnie od wybranego pakietu.

2) Księstwo jest malutkie, bo masz tylko dwie osady (czerwone zaznaczenie). Ale są to niezłe osady:

- niebieskie kropelki oznaczają, że są to osady dogodnie położone; zmieści się tam wielu osadników;

- jedna z osad jest na łące: na łąkach dobrze idzie produkcja jadła, dzięki czemu zmieści się tam wyjątkowo wielu osadników;

- druga jest w lesie: osadników będzie mniej, ale za to można tam produkować duże ilości drewna - ten surowiec jest bardzo potrzebny do rozbudowy księstwa i produkcji uzbrojenia.

3) Dlaczego więc tylko "nieźle"?

- nie widać żadnego górskiego terenu: do rozbudowy księstwa potrzeba również kamienia; bez gór jesteś skazany na pozyskiwanie bardzo niewielkich ilości tego surowca w obu osadach i rozbudowa będzie szła wolno,

- niewiele widzisz z Twoich osad: może się niedługo okazać, że tuż za płotem, bardzo blisko masz sąsiadów. Bliski sąsiad to dobrze i niedobrze. Dobrze, bo można z takim pohandlować. Kto wie? Może to jemu się trafiła "górka" i sprzeda Ci kamień w zamian za drewno. Niedobrze, bo kiedyś Twoi sąsiedzi będą mieli już wielu osadników, spore armie i przydadzą im się Twoje osady. Nikt nie szuka daleko tego, co może znaleźć blisko.

4) W takim razie ważne są teraz dwie rzeczy: musimy się trochę rozejrzeć po okolicy i zacząć rozbudowę osad.

Odkrywanie terenu
1. Teren otaczający osady widzisz z osad. To ile widzisz zależy od liczby ludzi w osadach (zerknij tutaj), można również ewentualnie zbudować wieżę obserwacyjną.

Ta wiedza niewiele daje, z wielu powodów powinieneś poznać o wiele większy teren. W tym celu można wykorzystać posiadany oddział wojska lub zaciągnięte oddziały zwiadowców.

2. Wykorzystujesz oddział wojska stacjonujący w osadzie (rys. 1 - pole 50,50); dajesz mu rozkaz ruchu w kierunku, który uważasz za najbardziej obiecujący (pewnie będą to najbliższe tereny nierozpoznane na mapie); sprawdź zasady ruchu oddziału;

- plusy: oddział jest spory i "widzi" na 2 pola, przy okazji może spotkać żołnierzy niezależnych, pobić ich i zdobyć dzięki temu doświadczenie;

- minusy: oddział może się wpakować na podobny oddział sąsiada, a sąsiad może się okazać wyrywny; może trafić na wyjątkowo duży oddział niezależnych i ponieść znaczne straty; takiemu oddziałowi trzeba dać dobry żołd, a za chwilę będziemy mówić o konieczności obniżenia podatków dla szybszego rozwoju księstwa; opuszczając osadę tracimy korzystny wpływ obecności żołnierzy na morale osadników.

Sporo tych minusów. Ostatecznie oglądamy sobie jeszcze ten oddział - ma sporo doświadczenia (rys. 2 - zaznaczenie 1) więc odpada jeszcze argument o zdobyciu tegoż. Sprawdzamy tylko czy na pewno stacjonuje w osadzie (rys. 2 - zaznaczenie 2), obniżamy mu żołd do połowy  (rys. 2 - zaznaczenie 3),  wydajemy rozkaz treningu (są to łucznicy więc może strzelanie - rys. 2 - zaznaczenie 4) i odpuszczamy na jakiś czas opcję 2.

3. Zaciągasz jeden, może dwa, może trzy 1-osobowe oddziałki (patrz FAQ - jak stworzyć zwiadowcę) i wysyłasz na wszystkie strony świata. Zależnie od szczęścia, zwiadowcy żyją krócej lub dłużej, ktoś ich wreszcie wykończy. Zwiadowców można zamaskować, aby inni władcy nie dowiedzieli się kto ich nasłał. Zwiedzanie ziem innych księstw bez pozwolenia, a tym bardziej zamaskowanymi szpiegami jest mało dyplomatyczne. O dyplomacji jeszcze pogadamy za chwilę.

Przyrost naturalny
1. Początkującego gracza poznaje się po tym, że bierze się od razu za wojaczkę. Księstwo na początku jest malutkie, wojna oznacza straty w ludziach, których w świecie rycerzy już nie da się odrobić.

2. Pierwsza rzecz, musimy się rozmnożyć, na tyle, na ile pozwala nam teren. Im więcej osadników tym więcej żołnierzy.

3. Widzę (rys. 3), że mam w obu osadach jakieś 250 osadników. A ilu się zmieści (mówimy o osadach na źródłach, bez przystani rybackich):

- w osadzie na łące zmieści się ok. 250 dusz,

- w lesie, na stepie jakieś 200,

- w górach - bo ja wiem - ze 180.

Zmieści się z tym sensie, że po pełnej rozbudowie, przy opłacalnej ilości systemów irygacji i chat myśliwskich tak zaludnione osady będą jeszcze z lekkim plusem na produkcji jadła.

Potrzebujemy więc jeszcze jakieś 2 setki osadników i ze 4-5 setek wojaków żeby spokojnie przejechać się po sąsiedzie, zabrać mu osady i rozwijać się dalej. Oczywiście, potrzebujemy też mieć wówczas pełny skarbiec, wiele jadła, jakąś broń itd., ale to wszystko później. Teraz myślimy o tym, jak wykombinować te kilka setek dodatkowych poddanych.

4. Osadnicy rozmnażają się tym szybciej im wyższe mają morale. Rzut oka na morale naszych poddanych (rys. 3) - morale ok. 5 to nie za wiele, szczęśliwi osadnicy mają morale ok. 10.  Co wpływa na morale osadników - potrzebujemy:

4.1. niskich podatków; jeśli księstwo jest "nowe" podatki domyślnie są ustawione na 1,0. Na początek to o wiele za dużo. Skarbiec będzie się ładnie zapełniał, ale złoto teraz nie jest nam aż tak potrzebne. Obniżamy podatki (patrz np. FAQ).

Gdzie - w zasadzie nie ma to większego znaczenia, powiedzmy, że skoro więcej osadników zmieści się w osadzie na łące to tam będzie nasza główna porodówka, z kolei więc w osadzie leśnej podatków nie zaczepiamy.

O ile - pamiętamy co się dzieje z morale osadników gdy zaczynamy przy nim majstrować. Obniżka podatków = ludzie stają się z czasem coraz bardziej zadowoleni. Podwyżka = natychmiast są mniej zadowoleni. Można  zagrać mniej lub bardziej agresywnie, żeby tylko nie skończyło się to koniecznością podniesienia stawki za 2-3 tygodnie, bo skarbiec opustoszał (w tak krótkim czasie morale ledwo zdąży wzrosnąć, a już musimy zdusić ten wzrost). Jeśli nasi poddani średnio (we wszystkich osadach) płacą mniej niż 0,5 podatku prawdopodobnie od biedy można, oszczędnie gospodarując złotem, utrzymać ten stan przez ładnych kilka tygodni, może nawet miesięcy (w świecie rycerzy to jeszcze zalezy od wybranego pakietu, każdy ma inną kupkę pieniędzy w skarbcu na początek). Decydujemy się w osadzie na łące podatki na 0,0, w leśniej zostawiamy 1,0. W skarbcu mamy mały plusik, który pozwoli nam nie martwić się o pieniądze. Oczywiście o pieniądze można nie martwić się tylko przez pewien czas.

4.2. garnizonów; osadnicy lubią stacjonujących żołnierzy, im więcej tym lepiej. Nie mamy zbyt wielu żołnierzy. W wersji dla leniwych oddział startowy zostaje tam gdzie był (patrz wyżej), w osadzie na łące zaciągamy choć kilku ludzi (u nas - sześciu). Można też po prostu podzielić oddział startowy, część posłać do drugiej osady.

4.3.  świątyni i tawerny; obecność tych budynków wydatnie poprawia zadowolenie mieszkańców. Kłopot w tym, że zwłaszcza świątynia pochłania masę kamienia, a tego surowca nam brakuje. W dodatku to co mamy jest po trochu w obu osadach, nie starczy na oba budynki nawet w jednej z osad. Różnie można tu kombinować, ale niech będzie, że decydujemy się na budowę obu budynków najpierw w naszej porodówce (osada na łące). Co w związku z tym:

4.3.1. przerzucamy cały kamień na łąkę; żeby poszło szybciej ustawiamy sobie łańcuszek 1-osobowych tragarzy chodzących cyklicznie między osadami (Rys. 4):

- tragarz nr 1 chodzi między (50,50) <--> (51,50),

- tragarz nr 2 (51,50) <--> (52,49),

- tragarz nr 3 (52,49) <--> (52,50).

Patrz zasady ruchu oddziałów.

4.3.2. w międzyczasie w obu osadach stawiamy systemy irygacji; do tych budynków jeszcze wrócimy, obecnie:

1) jest ich na pewno za mało,

2) ich w tej chwili najważniejsza zaleta = nie potrzeba surowców do budowy.

Dzięki nim będziemy mogli potem zagonić więcej ludzi do budowy i pozyskiwania kamienia nie ryzykując znacznej utraty żywności. Do budowy irygacji zapędzamy 67 ludzi, wówczas budynek stanie w 3 dni (zerknij na podział pracy, UWAGA na głód).

4.3.3. irygacje stanęły, w międzyczasie większość kamyczka jest już w osadzie na łące - odpalamy świątynię (powinno się udać w 4 dni - 50 budowniczych).

4.3.4. w obu osadach przydzielamy możliwie wielu (np. po 15) osadników do kopania kamienia (znowu głód, pamiętamy, żeby możliwie nie wytracić się od razu z jadła).

Efekt dotychczasowych kombinacji z morale można podejrzeć w menu osady (Rys. 5).

"Dogodne położenie", które widać w morale to efekt lokalizacji osady na źródle.

4.3.5. po świątyni odpalamy tawernę, od biedy kamienia powinno starczyć jeśli budowa potrwa 4 dni (35 budowniczych).

4.3.6. w międzyczasie w leśnej osadzie budujemy kolejne irygacje, śmiało można postawić 6-7 szt; gdy tylko wydusimy kamień na tawernę odpalamy kamieniołom (czekaliśmy z tym, gdyż ów również niestety potrzebuje 4 szt kamienia).

Oczywiście alternatywnie można zacząć zabawę od budowy kamieniołomu albo nawet dwóch - w każdej osadzie po jednym. Pewnie są gracze, którzy potrafią policzyć efekty obu alternatyw dla rozwoju księstwa. Myślę, że wyjdą jakieś przecinkowe sprawy. UWAGA: jesteś księciem, a nie księgowym, mentalność księgowego będzie bardzo przeszkadzać na wojnie.

4.3.7. budowa świątyni i tawerny w leśnej osadzie potrwa dużo dłużej. Teraz z kolei zabawiamy się budowaniem kolejnych irygacji w osadzie na łące.

Przygotowania do wojny
W zasadzie już się trochę przygotowaliśmy. Nasi zwiadowcy odkryli kawał terenu, w tym cztery osady sasiadów:) Pobudowaliśmy 7-8 systemów irygacji w każdej osadzie, ładnie przybywa jadła (rys. 6 - bilans produkcji jadła w osadzie, rys. 7 - zapasy jadła w osadach). W osadzie leśnej pasuje jeszcze 3-4 chatki myśliwego, to w miarę możliwości jakoś wciśniemy w plan budowlany. Mamy w każdej osadzie światynię i tawernę, przybywa ludków, za niewiele dni osady będą pełne i będzie można zaciągać nowe wojsko.

Potrzebujemy teraz się uzbroić, zgromadzeniem kasy (skarbiec świeci pustkami) zajmiemy się na końcu.

1. Sytuacja "zbrojeniowa": nie mamy złóż żelaza więc odpada broń żelazna. Mamy leśną osadę - nastrugamy włóczni, to podstawowa i jedna z najlepszych, ale i drogich broni, wymaga b. dużo drewna. Na pierwszą wojnę (a niektórzy twierdzą, że obowiązkowo zawsze) warto też czymś strzelać - w osadzie na łące rozwiniemy produkcję łuków, to tania masowa broń dobra (prawie) zawsze. Opancerzenie chwilowo olewamy (patrz np. FAQ).

2. Ciągle mamy ograniczenia surowcowe (kamień!) i jak wspomniano, pustawo się zrobiło w skarbcu, nie możemy robić wszystkiego na raz. Powiedzmy, że decydujemy się najpierw rozwinąć produkcję włóczni. W osadzie leśnej potrzebujemy postawić 3 tartaki i 2 zbrojownie. Konfiguracja w sensie ilości jednego i drugiego jest optymalna, a kolejność budowy nie jest dowolna, najpierw tartak, potem tartak, potem już wszystko jedno. Od biedy może uda się zatrudnić do budowy 40 ludzi dziennie, najbardziej dają się we znaki pustki w skarbcu (już pewnie wiesz, że rozpoczęcie budowy każdego budynku kosztuje kupkę talarów). Gdy ludzi do budowy jest za dużo, czy też surowca w osadzie za mało dostaniemy odpowiedni komunikat w dzienniku księstwa po przeliczeniu gospodarczym.

3. Pamiętamy, żeby, skoro budynek już stanie, zagonić ludzi do roboty (podział pracy).

4. W miarę możliwości (głównie finansowych) w osadzie na łące budujemy 3 warsztaty. Do produkcji łuków będą potrzebne jeszcze skóry wyprawione, ale tu znowu mały plusik za start pakietem myśliwego - w osadzie leśnej mieliśmy od początku pobudowaną garbarnię.

5. Strugamy broń. Nasze osady od jakiegoś czasu są już pełne (zaglądamy co jakiś czas w podział pracy albo bilans towarów) gdy jedzenia już ubywa trzeba zaciągać ludzi do wojska - pamiętamy o rozkazie treningu i zapasie jadła dla każdego oddziału. Jakiś czas temu byliśmy też zmuszeni podnieść podatki, bo kasy przestało przybywać. Na tym etapie rozwoju powoli przestajemy się przejmować wpływem podatków na morale, wystarczy że przybywa tych paru ludzików dziennie. Za niedługo będziemy musieli znacznie podnieść podatki, wojna to najbardziej kosztowna rzecz na świecie, przynajmniej kilka setek talarów musimy mieć żeby wojsko ruszylo do walki na podwójnym żołdzie.